24 maja

24 maja

24 maja 1608 dwór królewski na dobre przeniósł się do Warszawy. Zacznijmy jednak ab ovo.

Historia przeprowadzki króla rozpoczyna się od pożaru na Wawelu w 1595 roku. Siedziba królów Polski zostaje zniszczona i przez kolejne lata odbudową mają zająć się włoscy architekci. Zygmunt III Waza musi opuścić Wawel na czas odbudowy i w roku 1596 podejmuje decyzję o przeniesieniu swojej siedziby wraz z dworem do Warszawy, która znajduje się dalej od granic i leży bliżej rodzinnej Szwecji, do tronu której król nie zrzeka się pretensji aż do śmierci w 1635 roku. Nie bez powodu używamy słowa „siedziby” a nie „stolicy”, ponieważ długo nie istniał żaden akt prawny, który by wskazywał na przeniesienie stolicy jako takiej. Warszawa jako miasto stołeczne pierwszy raz wspominana jest w epoce Księstwa Warszawskiego, a w dokumencie rangi konstytucyjnej - dopiero w konstytucji PRL wydanej 22 lipca 1952 roku.

Cała przeprowadzka trwała do maja 1608 roku, Warszawa musiała być dostosowana do swojej nowej roli. Podczas kiedy wszystkie koronacje odbywały się nadal w Krakowie i same insygnia koronacyjne również właśnie tam były przechowywane, Warszawa zaczęła skupiać całe życie polityczne i dyplomatyczne Polski. Już przed przeniesieniem dworu królewskiego liczni magnaci zaczęli budować pałace na przedmieściach miasta i tworzono jurydyki. Przy dworze królewskim w Warszawie przebywali nuncjusze papiescy oraz ambasadorzy innych krajów. Taki podział funkcji pomiędzy Krakowem a Warszawą trwał do trzeciego rozbioru Polski z 1795 roku.

Kiedy Kraków tracił na znaczeniu w okresie panowania królów elekcyjnych a Warszawa na nim zyskiwała, kwestia rangi miast została ostatecznie rozwiązana w czasie zaborów. Podczas kiedy dawna stolica polski znajdowała się pod zaborem austriackim, w latach 1815-1846 jako Wolne Miasto Kraków, utworzono Księstwo Warszawskie a później kongresowe Królestwo Polskie z centralnym punktem w Warszawie. Tak oto w skutek kaprysów historii i największej przeprowadzki w dziejach Polski przeniesiono stolicę ze starego miasta Jagiellonów w dół Wisły, do Warszawy.

Będąc przy Wiśle, warto nadmienić, że też miała swoje kaprysy. Gdyby nie one, to kto wie, czy stolicą Polski nie byłby dzisiaj… Czersk.

Na ilustracji Warszawa z atlasu Civitates Orbis Terrarum Brauna i Hogenberga. Tom VI ukazał się w 1617 roku, a więc rycina pokazuje nasze miasto dokładnie z omawianej epoki. Skan za stroną historic-cities.huji.ac.il.