26 czerwca. Początek organizacji Parku Żeromskiego

26 czerwca. Początek organizacji Parku Żeromskiego

26 czerwca 1930 r. to data rozpoczęcia organizacji parku Żeromskiego. Po prawie dwóch latach, 19 czerwca 1932 r., park został otwarty.

Latem 1930 r. park nie miał jeszcze nazwy. Planowano nadać mu imię Sienkiewicza, Prusa lub Żeromskiego, a Władysław Fabry na łamach "Kuriera Warszawskiego" proponował nadać mu imię Moniuszki, bo Moniuszko jako mały chłopiec przez rok mieszkał z rodzicami na Żoliborzu.

Od początku twórców parku im. Stefana Żeromskiego chwalono za doskonałe wykorzystanie przestrzeni po forcie Sokolnickiego, oryginalnie Siergieja. Przypomnijmy, że fort był jednym z pięciu fortów zbudowanych przez Rosjan wokół cytadeli, wspierających jej funkcję kontrolno-pacyfikacyjną. Dopiero w niepodległej Polsce można było odzyskać dla miasta tereny fortów i wokół fortów, dlatego właśnie wtedy Żoliborz stał się wielkim placem budowy.

Park zajął 6 hektarów. Nierówności terenu z oszczędności „wyzyskano”. Fort pozostawiono, ale już nie raził. Ściany pokryto pnącymi różami, glicyniami i caprifolium. Na wale utworzono 5-metrowej szerokości drogę z ławkami. Skarpy pokryto świerkami i jałowcami. Od strony ul. Mickiewicza założono ogródek jordanowski z pawilonem i basenem do brodzenia. Zimą od strony ul. Krasińskiego tworzono tor saneczkowy. W okrągłym barbakanie umieszczono archiwum Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Park został ogrodzony płotem z siatki drucianej.

Przemianę terenu fortu w park zorganizowało Towarzystwo Przyjaciół Żoliborza. Sfinansowano ją z pieniędzy Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej oraz magistratu Warszawy. Podczas ceremonii otwarcia prezes towarzystwa płk. Heczko podziękował rządowi i magistratowi za pomoc materialną i „przekazał park zarządowi miasta do pielęgnacji”. Otwarcie było huczne: rozpoczęło się nabożeństwem w kościele, potem przeszedł pochód do parku. Na czele szły miejscowe szkoły. Uczniowie zresztą 29 kwietnia 1931 r. brali udział w sadzeniu drzew. Po przemówieniach i poświęceniu parku odbyła się zabawa. Były fragmenty „Widowiska rybałtowskiego”, popisy dzieci, loteria fantowa, ognie bengalskie i oczywiście tańce.

Park tętnił życiem. W 1936 r. tak opisywał go Kurier Warszawski: „Powietrze, masa światła, panie przeważnie bez kapeluszy, wielu mężczyzn w strojach tenisowych, wielu sportowców, powracających wprost z łodzi na Wiśle, ożywienie młodzieńcze, na twarzach więcej radości życia, niż w przytłumionem i zgaszonem troskami życia śródmieściu.” Park przypominał kurort, a Żoliborz miasto-ogród.

Park Żeromskiego nadal zachwyca urozmaiconą rzeźbą terenu i drzewami iglastymi. Jego znakiem charakterystycznym jest ustawiona przy głównym wejściu, od pl. Wilsona rzeźba Henryka Kuny „Alina”.

Na ilustracji z NAC otwarcie parku w 1932 roku.