14 września. Święto Podwyższenia Krzyża Świętego

14 września. Święto Podwyższenia Krzyża Świętego

Pod datą 14 września w kalendarzach liturgicznych wielu Kościołów widnieje święto Podwyższenia Krzyża Świętego. Przypominamy o nim, gdyż to święto patronalne jednego z najstarszych i najdostojniejszych warszawskich kościołów - świątyni rzymskokatolickiej parafii (tu pozwolimy sobie na archaizację) Święto-Krzyzkiej.

Święto to upamiętnia właściwie trzy zdarzenia. Po pierwsze, odnalezienie relikwii (dodajmy dla porządku - domniemanych) krzyża Chrystusowego przez cesarzową Helenę, matkę Konstantyna Wielkiego, zagrzebanego pod pogańską świątynią w Jerozolimie. Dziać się to miało w roku 320, 326 lub 330, w zależności od przekazu. Wydarzenie to było wspominane niegdyś jako odrębne święto Znalezienie Krzyża, 3 maja.

Po drugie, umieszczenie relikwii Krzyża w nowowybudowanej Bazylice Grobu Pańskiego; miało się to dziać 14 września 335 roku. Do tego właśnie aktu, wystawienie ich na widok publiczny, odnosi się nazwa Podwyższenie. W końcu, po trzecie, odzyskanie relikwii przez cesarza Herakliusza z rąk Persów w roku 629 i ponowne umieszczenie ich w świątyni.

Święto Podwyższenia Krzyża obchodzono w Kościele zachodnim wcześnie - już w siódmym wieku. W Kościele wschodnim dzień ten jest jednym z dwunastu Wielkich Świąt.

Tytuł świętokrzyskiego kościoła sięga czasów piastowskich: jeszcze przed 1510 istniała drewniana kaplica i, być może, przytułek pod tym wezwaniem. W wyniku kolejnych fundacji, donacji i uposażeń świątynia rozrosła się do dzisiejszej skali. Do tytułu kościoła nawiązuje ikonografia wielkiego ołtarza: obraz Jerzego Siemiginowskiego-Eleutera przedstawia Ukrzyżowanie, natomiast w zwieńczeniu znajduje sie sam krzyż, unoszony i adorowany przez anioły oraz błogosławiony przez Boga Ojca i Ducha Świętego. Na zdjęciu z Wikipedia Commons tenże ołtarz.