20 września. Rekonsekracja cerkwi św. Marii Magdaleny

20 września. Rekonsekracja cerkwi św. Marii Magdaleny

Druga połowa lat 90. XIX wieku oraz początek wieku dwudziestego charakteryzują się w Warszawie swoistym boomem budownictwa cerkiewnego. O ile pośród przyczyn tego boomu nie można pomijać polityki rusyfikacyjnej cesarskiego rządu należy zwrócić uwagę również na inne czynniki, w tym wzrost liczby ludności wyznania prawosławnego, w trzecim co do wielkości (po Petersburgu i Moskwie) mieście Imperium.

Ludność ta robiła zarówno "interesy" jak i pracowała w państwowych urzędach (o stacjonujących w mieście wojskach nie wspominając). Nie dziwi zatem, że potrzebowała ona miejsca zaspokojenia swoich duchowych potrzeb. Jednym z tych miejsc była zbudowana w 1869 r. cerkiew św. Marii Magdaleny na Pradze, miejscu gdzie ludność pochodzenia rosyjskiego osiedlała się szczególnie chętnie. Z czasem budowla ta zaczęła się "zużywać" i coraz gorzej spełniać swoje zadania. Co prawda dobudowanie bocznego ikonostasu i ołtarza pozwoliło odprawiać dwie niedzielne liturgie (w prawosławiu po dziś dzień obowiązuje zarzucona w kościołach zachodnich zasada, że jeden ołtarz można wykorzystać do liturgii tylko raz dziennie), jednak stan techniczny budynku wymagał zdecydowanej poprawy. Zwracał na to uwagę ówczesny arcybiskup chełmsko-warszawski Flawian, który podkreślał w liście do władz, że zły stan nieco już wyeksploatowanej cerkwi, w kontraście do budującego się nieopodal katolickiego kościoła św. Floriana, negatywnie wpływa w oczach miejscowych i przyjezdnych na wizerunek państwowej religii, oraz źle służy jako symbol "(...) rosyjskiej godności narodowej". Nie dziwi zatem, że biskup uzyskał środki na kapitalny remont, który pod kierunkiem architekta Pokrowskiego odbył się w 1895 r.  i zakończył ponownym poświęceniem cerkwi 8 września. Wydarzenie to wspominamy jednak nie 12 dni temu, a dzisiaj ze względu na różnice kalendarzowe.

Oficjalnym kalendarzem Imperium był bowiem kalendarz juliański, według którego datowano wszystkie oficjalne wydarzenia (na ziemiach dawnego królestwa kongresowego wśród ludności w użytku było datowanie "podwójne" – juliańskie i gregoriańskie). Biorąc pod uwagę, że wspominane przez nas dzisiaj wydarzenie dotyczy państwowego kościoła prawosławnego należy domniemywać, że podawana przez opracowania data 8 września odnosi się do kalendarza juliańskiego, co po uwzględnieniu ówczesnej różnicy 12 dni miedzy kalendarzami daję nam datę 20 września według "nowego stylu". Z tego też powodu kartkę z kalendarza umieszczamy właśnie dziś.

Na koniec przytoczmy fragment niezwykle bogatego obrzędu poświęcenia świątyni (który po każdym poważniejszym remoncie musi być ono dokonane na nowo). W jego czasie biskup wraz z kapłanami m.in. buduje oraz namaszcza winem i świętymi olejami ołtarz, a wśród odmawianych modlitw znajduje się miedzy innymi ta, której fragment w tłumaczeniu ks. Henryka Paprockiego, przytaczamy:

"O, Władco, Panie Boże nasz, nadziejo wszystkich krańców ziemi, usłysz nas grzesznych, modlących się do Ciebie, i ześlij Najświętszego Twego i godnego pokłonu, i Wszechwładnego Ducha, i poświęć tę świątynię i ten ołtarz, napełnij ją wieczną Światłością i wybierz ją sobie na Twój przybytek, uczyń ją miejscem jaśnienia Twojej chwały, upiększ ją Twoimi Boskimi i nadprzyrodzonymi darami, aby była przystanią dla atakowanych przez burze, uleczeniem żądz, ucieczką dla słabych, przepędzeniem biesów, aby Twoje oczy były na nią skierowane dzień i noc, a Twoje uszy zważały na modlitwę (...)".

 

Na zdjęciu natomiast ikonostas cerkwi św. Mari Magdaleny, podczas remontu odnowiony i ponownie pozłocony. Zdjęcie z Wikimedia Commons (autor: Adrian Grycuk).