11 grudnia. Urodził się Józef Nusbaum-Hilarowicz

11 grudnia. Urodził się Józef Nusbaum-Hilarowicz

11 grudnia 1859 r. w Warszawie urodził się prof. Józef Nusbaum-Hilarowicz, zoolog o specjalności anatomia porównawcza i embriologia. Popularyzował wiedzę biologiczną i teorię Darwina. Napisał 460 prac, w tym podręczniki szkolne i książki popularnonaukowe. Był zdolnym pedagogiem, a poza tym członkiem m.in. Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, honorowo Warszawskiego Towarzystwa Farmaceutycznego, korespondencyjnie Akademii Umiejętności. Pracował na Uniwersytecie Lwowskim i w lwowskiej Akademii Weterynarii. W 1907 r. przeszedł z wyznania żydowskiego na katolicyzm, a 2 stycznia 1908 r. dodał do nazwiska człon „Hilarowicz”.

Na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim wykładali Rosjanie. Już kiedy Józef Nusbaum, uczeń II Gimnazjum Klasycznego na Nowolipkach marzył o studiowaniu przyrody, spodziewał się, że po studiach będzie mógł pracować w handlu lub przemyśle, albo zostać na UW… wolontariuszem. Mimo to na Uniwersytecie Warszawskim na Wydziale Fizyko-Matematycznym ukończył pierwszy stopień studiów przyrodniczych, a dzięki rosyjskiemu profesorowi M. Ganinowi otrzymał ponad dwuletnie stypendium rządowe. Stypendium nie udało się przedłużyć, bo Nusbaum był Polakiem. Przez to zresztą prof. Ganin zrezygnował z pracy w Warszawie - nie akceptował rusyfikacji kosztem dobra nauki. Nusbaum obronił pracę magisterską w Odessie.

W Warszawie jako Polak Nusbaum nie mógł pracować nawet w szkołach publicznych. Nie otrzymał stanowiska po prof. Ganinie, pisał doktorat u jego następcy, prof. Uljanowa. Na 6 lat został nauczycielem. Pracował na pensjach dla dziewcząt, jako korepetytor i jako wykładowca tajnego Uniwersytetu Latającego. Pracy naukowej oddawał się w domu, w laboratorium Warszawskiego Towarzystwa Lekarskiego, w Ogrodzie Zoologicznym przy Bagateli. Publikował i przygotowywał doktorat, nie mogąc korzystać z laboratorium i biblioteki UW. Egzamin doktorski u prof. Uljanowa trwał 7 godzin. Habilitację Józef Nusbaum uzyskał już we Lwowie.

Uczelnie Galicji od konstytucji 1860 r. były spolszczone. Nusbaum przeniósł się do Lwowa w 1892 r. We Lwowie zrobił karierę i stworzył nowoczesne laboratorium. W latach 1909-10 był dziekanem Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Lwowskiego. W 1911 r. obchodził jubileusz 30-lecia pracy naukowej. Zmarł we Lwowie w 1917 r.

W grudniu 1916 r. odbył jeszcze 3-tygodniową podróż do Warszawy. Jako uznany naukowiec zwiedzał pracownie Uniwersytetu Warszawskiego, już nie „Cesarskiego”, oraz wygłosił wykład w sali Towarzystwa Higienicznego.