18 grudnia. Urodził się Stanisław Mackiewicz "Cat"

18 grudnia. Urodził się Stanisław Mackiewicz "Cat"

Nasz dzisiejszy bohater wprawdzie nie urodził się w Warszawie, ale był z nią związany przez większość swojego życia. Stanisław „Cat” Mackiewicz, publicysta, polityk, teoretyk polityczny i historyczny, monarchista. Był głosem krytycznym niezależnie od okresu, w którym działał. Za otwartość swoich poglądów opozycyjnych więziony zarówno przez ugrupowanie sanacyjne, jak i powojennych komunistów. Jego nietypowe poglądy polityczne i rozprawy historyczne kształtują opinie nawet u dzisiejszych czytelników. Pozwólcie państwo, że dzisiaj przybliżymy Wam sylwetkę dzisiejszego jubilata.

Stanisław Mackiewicz urodził się 18 grudnia 1896 roku w Petersburgu. Pochodził z rodziny drobnoszlacheckiej i pieczętował się herbem Bożawola. W roku 1907 jego rodzina przeniosła się do Wilna, gdzie uczęszczał do gimnazjów. W roku 1913 przerwał nauke i wyjechał do Krakowa, gdzie był wolnym słuchaczem Uniwersytetu Jagiellońskiego. Studiował prawo na uniwersytetach warszawskim oraz wileńskim gdzie powrócił w maju 1914 roku i zdobył tytuł magistra. W 1916 dołączył do Związku Młodzieży Polskiej „Zet” a rok później związał się z Polską Organizacją Wojskową. W czasie wojny bolszewickiej w 1920 roku wstąpił jako ochotnik do partyzanckiego oddziału jazdy majora Władysława Dąbrowskiego. W roku 1920 ożenił się z Wandą Krahelską (nie mylić z bojowniczką PPS o tym samym nazwisku!). Dwa lata później jako redaktor naczelny rozpoczął działalność wydawniczą w Wilnie. Założony i redagowany przez niego dziennik „Słowo” ukazywał się do roku 1939. Już wtedy działalność polityczna Mackiewicza miała wpływ na stosunki sił politycznych w Polsce. Jako otwarty przeciwnik poglądów zarówno narodowych, jak i socjalistycznych nie potępiał działań Józefa Piłsudskiego, a wręcz przeciwnie. Przekonał środowiska nieformalnego ugrupowania arystokratycznego, tzw. „żubrów kresowych”, co do słuszności przewrotu majowego. Zaowocowało to spotkaniem przedstawicieli „żubrów” z Marszałkiem Piłsudskim w Nieświeżu. Od roku 1924 nasz bohater wchodzi do izby poselskiej z ramienia BBWR, tutaj rozpoczyna się szczytowy okres jego działalności politycznej. Po śmierci Józefa Piłsudskiego jego pozycja jednak zostaje osłabiona. Za otwartą krytykę polityki Becka i Rydza-Śmigłego zostaje aresztowany i dołącza do innych więźniów politycznych w obozie w Berezie Kartuskiej, gdzie spędza 17 dni. Oskarżony jest o szerzenie defetyzmu i krytykę potencjału obronnego kraju. Nie po raz pierwszy i nie ostatni wyprzedza fakty w swoich teoriach.

Po agresji ZSRR na Polskę ucieka przez Estonię do Francji. Tam zostaje wcielony do Rady Narodowej RP przez prezydenta Raczkiewicza. Potępianie polityki Władysława Sikorskiego i Stanisława Mikołajczyka doprowadza do jego wyjścia z rady. Po kapitulacji Francji ucieka do Londynu, gdzie wydaje „Lwów i Wilno” do 1950 roku. W czerwcu 1954 zostaje mianowany, przez Augusta Zaleskiego, premierem rządu na uchodźstwie i pozostaje nim przez rok.

14 czerwca 1956 roku, jako jeden z niewielu polityków emigracyjnych, powraca do Polski po uzgodnieniach z władzami PRL. Publikuje głównie w wydawnictwie „Pax”. W tym okresie otwarcie krytykuje emigrację polską i działalność Radia Wolna Europa. W roku 1964 jest jednym z sygnatariuszy „listu 34” skierowanego do premiera Cyrankiewicza, w którym domagano się zniesienia ograniczeń cenzuralnych. Za odmowę wycofania podpisu zostaje aresztowany, do procesu nie dochodzi z powodu śmierci oskarżonego. Dziś Stanisław „Cat” Mackiewicz spoczywa na Powązkach.

Ciekawostka: Jego siostra Seweryna jest babką Macieja Orłosia, aktora i dziennikarza.

Zdjęcie pochodzi z zasobów Państwowego Archiwum Cyfrowego.