26 stycznia. Zmarł Aleksander Hertz

26 stycznia. Zmarł Aleksander Hertz

26 stycznia 1928 r. zmarł w Warszawie człowiek, któremu najwcześniejszy okres polskiej sztuki filmowa zawdzięcza wiele. Osobą tą był Aleksander Hertz, którego życiu chcielibyśmy przyjrzeć się w dzisiejszej kartce z kalendarza.

Początkowo nic nie wskazywało na to, by nasz dzisiejszy bohater w swoim dorosłym życiu miał zająć się kinem. Urodzony w zasymilowanej rodzinie żydowskiej Hertz ukończył studia inżynierskie, a następnie pracował w banku. Jego życie odmieniła konieczność wyjazdu z kraju z powodu działalności w PPS – najprawdopodobniej zamieszkał wtedy w Niemczech, gdzie zapoznał się z niedocenianą w ówczesnej Warszawie sztuką filmową. Po powrocie do Warszawy założył wraz ze wspólnikami kino "Sfinks", gdzie początkowo pokazywał produkcje zagraniczne. Następnie jednak uznał, że opłacalna będzie produkcja własnych filmów – tak oto nazwę kina przejęła założone przez niego, pierwsza na ziemiach polskich, wytwórnia filmów fabularnych. Pomimo częstej krytyki ze strony recenzentów (szczególnie ponoć filmów Hertza nie lubił Antoni Słonimski) publiczność na filmy produkowane przez "Sfinksa" waliła przysłowiowymi drzwiami i oknami. Były to filmy różnych gatunków – od dokumentów, przez komedie (np. "Antek Klawisz, bohater Powiśla"), filmy historyczne ("Książę Józef Poniatowski") czy ekranizacje dzieł literackich ("Meir Ezofowicz", czy "Ziemia obiecana", który do film wyszedł na ekrany już po śmierci twórcy "Sfinksa"). Na frekwencję z pewnością wpływał również udział Poli Negri, która swoje pierwsze kroki stawiała właśnie pod okiem Hertza. Wszystkie te działania powodowały, ze filmy kręcone pod egidą "Sfinksa" cieszyły się dużą popularnością, a kino, co było dla tego typu przybytków nietypowe, działało bez przerwy przez kilkanaście lat.

Sam Hertz zmarł niespodziewanie na gruźlicę, nie doczekawszy narodzin kina dźwiękowego. Być może ten właśnie fakt sprawił, ze człowiek za życia i po śmierci nazywany "ojcem polskiej kinematografii", poza nieliczną grupą pasjonatów dawnego kina jest znany niewielu.

Zdjęcie Hertza mogą odnaleźć Państwu w internecie, zatem przedstawiamy jego nagrobek, który znajduje się na cmentarzu żydowskim przy Okopowej (zdjęcie za Wikimedia Commons).