29 stycznia. Ustanowienie Banku Polskiego

29 stycznia. Ustanowienie Banku Polskiego

29 stycznia 1828 r. zatwierdzono statut pierwszego banku państwowego w kraju, Bank Polskiego. Budynek Banku Polskiego i giełdy można podziwiać do dziś, przy placu Bankowym. Klasycystyczny gmach został zbudowany w latach 1825-27 według projektu Antonia Corazziego, przy współpracy Jana Jakuba Gaya.  Po zamknięciu Banku Polskiego siedziba Banku Państwa, po odzyskaniu niepodległości Ministerstwa Przemysłu i Handlu. Zniszczony w 1939 r., odbudowany wg projektu Piotra Biegańskiego, za PRL-u Muzeum Historii Polskiego Ruchu Rewolucyjnego, obecnie prywatne Muzeum Kolekcji im.  Jana Pawła II.

Nie bez powodu bank stanął obok dwóch innych budynków Corazziego: Komisji Przychodów i Skarbu oraz pałacu hrabiego Lubeckiego. Było to w czasach Królestwa Polskiego, a Ksawery Drucki-Lubecki był ministrem skarbu. Z powodu pustki w skarbcu Drucki-Lubecki rozpoczął urzędowanie od poprawienia skuteczności ściągania podatków. Przeszedł do historii jako gorliwy poborca, za to Bank Polski otwarto z kapitałem początkowym 18,1 miliona złotych polskich, a statutowe 30 milionów osiągnięto po dwóch latach. Obyło się bez obcej pomocy finansowej. Pierwszy prezes Ludwik Jelski na początek przestudiował statuty licznych instytucji kredytowych za granicą.

Jako bank państwowy Bank Polski prowadził rachunki rządowe, udzielał pożyczek państwu i spłacał jego zobowiązania, emitował obligacje oraz banknoty, poza tym udzielał kredytów wekslowych i lombardowych (można było oddać w zastaw np. towary czy kosztowności).

Dzięki gwarancji wymienialności banknotów na monety srebrne nie było różnic kursowych między pieniądzem z kruszcu a papierowym.  Bank Polski cieszył się dużym zaufaniem społeczeństwa. Był największą instytucją kredytową Królestwa Polskiego. Ponieważ oprocentowywał kredyty na 4-6%, stopy procentowe ogólnie spadły z 24% do 6%. Przez jakiś czas prowadził nawet przedsiębiorstwa, np. Zakłady Żyrardowskie i Hutę Bankową. Z jego pomocą finansowano przedsiębiorstwa, drogi, Kanał Augustowski, most Kierbedzia, a także... Cytadelę.

Banku nie ominęły represje popowstaniowe. W 1835 wprowadzono do zarządu dwóch Rosjan. Wkrótce bilety drukowano  dwujęzycznie, złotego zastąpił rubel. Po powstaniu styczniowym Bank Polski został przejęty przez rosyjski Bank Państwa. Datą końcową działalności jest 1 stycznia 1886 r., dzień poświęcenia gmachu przy placu Bankowym w obrządku prawosławnym.

W 1924 r. założono drugi Bank Polski, w budynku przy ulicy Bielańskiej.

Ilustracją do artykułu jest przedwojenna pocztówka.