17 stycznia

17 stycznia

Czasy drugiej wojny światowej i okupacji to w Warszawie okres walki z okupantem głównie przy pomocy sabotażu oraz (nie bójmy się użyć tego słowa) terroryzmu, mającego odstraszyć okupanta od podejmowania zbyt brutalnych akcji przeciwko ludności cywilnej, lub będącego odwetem za takie akcje. Niestety, jak to czasem bywa nie wszystkie tego typu akcje odnoszą sukces. Jedna z nich zdarzyła się dokładnie 74 lata temu, w 1943 roku.

Wspomniana akcja miała być odwetem członków komunistycznej Gwardii Ludowej za łapankę z dnia 15 stycznia. Postanowiono uderzyć w miejsca, których zniszczenie szczególnie podkopie morale niemieckiej ludności cywilnej. Padło na trzy kina "tylko dla Niemców" mieszczące się przy ulicy Marszałkowskiej, Złotej i Pl. Trzech Krzyży. GL przeprowadziła już podobną akcję kilka miesięcy wcześniej, wrzucając do zarezerwowanej tylko dla Niemców kawiarni Cafe Club wiązkę granatów, jednak akcja tym razem miała być o wiele bardziej spektakularna – w salach kinowych postanowiono odpalić bomby detonowane za pomocą serii reakcji chemicznych, mających opóźnić odpalenie lontu.
Niestety, w kinie „Kammerlichtspieltheater” przy Marszałkowskiej zapalnik zawiódł – zamachowcy odpalili go, wymknęli się z sali wypełnionej widzami, ale wybuch nie nastąpił. Podobnie stało się w kinie Helgoland przy ulicy Złotej – tam również ładunek nie eksplodował.
Inaczej wyglądała akcja w kinie "Apollo", gdzie odbywała się akurat premiera z udziałem zaproszonej szwedzkiej aktorki Zarah Leander, na widowni zaś zasiadał natomiast gubernator dystryktu warszawskiego, Ludwik Fischer. I być może to właśnie obecność dygnitarza oraz związana z tym wzmożona czujność służb porządkowych spowodowała, że dokonujący zamachu Ładysław Buczyński został zdekonspirowany i po krótkiej strzelaninie w foyer kina popełnił samobójstwo.

Pomimo braku sukcesu podczas ataku na kina, GL nie zniechęciła się do podobnych akcji, czego dowodem jest przeprowadzony kilka miesięcy później kolejny atak na Cafe Club (udany, ale bez spektakularnego sukcesu). 

Na zdjęciu przedstawiamy miejsce najbardziej dramatycznych wydarzeń z 17 stycznia 1943 r. – kino "Apollo" przy pl. Trzech Krzyży. Zdjęcie z Wikimedia Commons.