16 marca

16 marca

Następna stacja: Plac Dzierżyńskiego, następna stacja: Anielewicza, następna stacja Dworzec Gdański, następna stacja: Plac Komuny Paryskiej, następna stacja: Potocka. Taką wersję zapowiedzi, zgodnie z pierwotną koncepcją pierwszej linii metra mieliby usłyszeć jej pasażerowie. Co prawda w ostatecznym, zatwierdzonym do realizacji projekcie nazwy wyżej wymienionych stacji zmieniły się, z wyjątkiem dwóch z nich: Dworca Gdańskiego i Placu Komuny Paryskiej. I nad tym ostatnim miejscem pochylmy się dzisiaj...

Zróbmy to zaś dlatego, że to dokładnie 16 marca przypada kolejna rocznica pojawienia się tej nazwy na mapie Warszawy. Tego dnia w 1951 roku przedwojenny Plac Wilsona został przemianowany na Plac Komuny Paryskiej (choć niektórzy powiadają, że stało się to ponad dwa lata później, w maju 1953 r.).

Nie ma nic dziwnego w tym, że nowa władza zmienia nazwy ulic obiektów i miejsc. Zwłaszcza gdy miejsca te istnieją w ludzkiej pamięci od stosunkowo niedawna. Tak właśnie było z Placem Wilsona, który powstał wraz z całym Żoliborzem po pierwszej wojnie światowej – wcześniej tereny te zajmowało carskie wojsko, które nie pozwalało na żadną ich zabudowę (co, biorąc pod uwagę znajdująca się w pobliżu cytadelę, było pomysłem dość rozsądnym – potencjalni napastnicy dzięki temu nie mieli gdzie ukryć się przed ogniem obrońców). Dopiero po odebraniu cytadeli funkcji obronnej (zamienionej na koszarowo-garnizonowo-więzienną) rozpoczęła się zabudowa jej okolic. I właśnie wtedy, około roku 1923 wytyczono plac nazwany imieniem Stefana Żeromskiego. Po pewnym czasie, zmieniono patrona na amerykańskiego prezydenta Thomasa W. Wilsona (tradycyjnie w nazwie placu nazwisko to wymawia się z wykorzystaniem dźwięku "w", a nie "ł"). Zmiana była zgodna z trendami panującymi w ówczesnej Europie środkowej. Prezydenta USA, którego program legł u podstaw ładu w regionie po zakończeniu pierwszej wojny światowej uhonorowano miedzy innymi patronatem nad dworcem głównym w Pradze. W latach 50. trendy się zmieniły i plac zyskał za patrona paryski zryw rewolucyjny z 1871 r. Po kolejnej zmianie ustroju sytuacja znów się odwrócił i prezydent Wilson ponownie zyskał patronat nad centralnym placem Żoliborza.

Jako ilustrację prezentujemy zdjęcie dzisiejszego "bohatera" Zdjęcie pochodzi z tygodnika "Stolica" (nr 25/1960) poprzez blog placwilsona.blox.pl